U Palati nacija Ujedinjenih nacija u Ženevi 23. marta je svečano otvorena izložba pod nazivom „Sećanja“, posvećena sudbinama nestalih lica tokom oružanih sukoba na prostoru bivše Jugoslavije devedesetih godina. Postavka je izložena od 23. do 27. marta 2026. godine, a otvorio je generalni sekretar Ministarstva spoljnih poslova Republike Srbije Dušan Kozarev. Na otvaranju izložbe upriličen je prigodan program, te su se prisutnima obratili Lidija Grigoreva šef kabineta generalnog direktora Кancelarije Ujedinjenih nacija u Ženevi, Dušan Кozarev generalni sekretar Ministarstva spoljnih poslova, Veljko Odalović predsednik Кomisije za nestala lica, Mirjana Božin predsednica Кoordinacije srpskih udruženja porodica nestalih, ubijenih i poginulih lica sa prostora bivše Jugoslavije i Dragana Đukić, predsednica Udruženja porodica nestalih i poginulih lica „Suza“. Poslednja je govorila Dragica Majstorović, član Udruženja porodica kidnapovanih i nestalih lica na Кosovu i Metohiji, koja je recitovala pesmu koju je posvetila nestalom sinu Ivanu Majstoroviću pod nazivom „Ubico“. Dragana Milić, jedna od autora slika porodica nestalih lica istakla je da je prilikom izrade slika imala vrlo odgovoran zadatak, da pored ogromne boli i tuge koju porodice nose sa sobom pronađu trenutke mira i lepih uspomena na nestala lica i ilustruje ta sećanja.
U svojim izlaganjima govornici su se saglasili o značaju ove izložbe, koja za cilj ima podizanje svesti šire društvene zajednice o tragičnom stradanju stanovništva u ratnim sukobima, izgradnji kulture sećanja koja u fokus stavlja poziciju žrtve kao i promovisanju pomirenja u regionu. Istakli su da se ovakvim pristupom razvija osećaj empatije prema žrtvama što doprinosi aktualizovanju teme nestalih lica kao humanitarnom pitanju čije je rešavanje zajednički dug prema prošlosti, ali i prema budućnosti.
Na kraju programa pušten je video spot Međunarodnog komiteta Crvenog krsta izrađen povodom Međunarodnog dana nestalih lica koji sadrži statističke brojeve nestalih lica na prostoru bivše Jugoslavije i kratke izjave 6 članova porodica nestalih lica. Postavku čine ilustracije koje prikazuju patnju porodica čiji se članovi i dalje vode kao nestali ili su poginuli na prostoru bivše Jugoslavije.
Slike za izložbu „Sećanja“ su rezultat projekta „Podrška porodicama nestalih – memorijalizacija“ koji je realizovan u saradnji sa Međunarodnim komitetom Crvenog krsta i projekta „Novi pristup memorijalizaciji“ čiju realizaciju je omogućio regionalni projekat Podrška EU izgradnji poverenja na Zapadnom Balkanu, koji finansira Evropska unija i sprovodi Program Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP).
Nakon ratova devedesetih na prostoru bivše Jugoslavije, nestala i poginula lica vode se kao brojevi, zahtevi, predmeti lišeni svog identiteta, NN lica bez imena i prezimena, kao statistika. Nema ništa gore za jednu porodicu kada doživi da mu jedan ili više članova postanu deo takve statistike.
Porodice su udružene u udruženja i svojim aktivnostima se bore protiv zaborava žrtava bilježenjem njihovih sudbina u riječi i slici. Smatramo da je važno da se svakoj žrtvi posveti jednaka pažnja i pijetet.
Slike su proistekle iz rada sa porodicama kroz psihološke radionice, oslikane su sjećanjema, ilustruju lepe trenutke koji su potisnuti dugogodišnjim traganjem i neizvjesnošću, daju porodicama snagu da izdrže u daljem traganju, vraćaju nestalima imena i prezimena.
Pred Vama su slike “Sećanja” za samo 32 porodice koje žive u bolnoj neizvjesnosti, a traga se još za hiljadama nestalih. Njihove priče su posebne, ali u jednom iste, u želji da se pronađu bližnji i mjesto da se upale sveće koje će obasjati sjećanja, pružiti nadu da život može da ide dalje.
Posebnu zahvalnost dugujemo članovima porodica, učesnicima projekata, koji se nisu štedjeli i po ko zna koji put djelili sa nama svoja najbolnija sjećanja, a sve u želji da svoje najmilije otrgnu od zaborava.
Aktivnosti memorijalizacije smo započeli podrškom Međunarodnog komiteta Crvenog krsta, a nastavili zahvaljujući regionalnom projektu pod nazivom «Podrška Evropske Unije u izgradnji poverenja na Zapadnom Balkanu» koji finansira Evropska unija a sprovodi Program Ujedinjenih nacija za razvoj. (UNDP). Ovim putem se zahvaljujemo.
Izložbom “Sećanja” porodice apeluju da je krajnje vreme da se bolna neizvjesnost okonča i da se vrati svakom nestalom licu identitet.
Hvala na pažnji!
Dragana Đukić, Predsednica Udruženja porodica” Suza”
